طراحی الگویی از کاربست قدرت نرم دیپلماسی دفاعی در اجرای سیاست‌های دفاعی ج.ا.ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی گرایش سیاست‌گذاری عمومی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد روابط بین‌الملل و عضو گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد علوم سیاسی و عضو گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار علوم سیاسی و عضو گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

تحول در مأموریت نیروهای مسلح از مسائل نظامی و میدان نبرد به مسائل مستشاری، همکاری­‌جویانه و میدان دیپلماسی و گفتگو، زمینه را برای تعاملات دفاعی بین کشورها فراهم نموده است. به‌گونه­‌ای که، امروزه بسیاری از کشورها سعی می‌کنند با استفاده از روش‌های غیرقهری، مسالمت‌آمیز و کم­‌هزینه همچون دیپلماسی دفاعی و مذاکره، درراستای تحقق سیاست‌های دفاعی خود گام برداشته و بر اساس داده‌­های به‌دست آمده از تعاملات دفاعی، در تصمیم­‌گیری­‌ها و تدوین سیاست­‌های دفاعی آینده، عقلانی‌­تر عمل نمایند. در این تحقیق تلاش شده الگویی از چگونگی کاربست قدرت نرم دیپلماسی دفاعی در اجرای سیاست­‌ها و تصمیم‌­گیری­‌های آینده دفاعی ارائه گردد. برای این کار، با استفاده از روش میدانی (مصاحبه)، داده‌­ها و اطلاعات گرد­آوری شده براساس نظریه داده‌‌بنیاد، تجزیه‌و‌تحلیل کیفی گردیده­‌اند. جامعه آماری این تحقیق شامل 22 نفر از استادان، صاحب­نظران، پژوهشگران و کارشناسان مربوط به حوزه پژوهش است که با استفاده از روش تعیین نمونه‌گیری زنجیره‌ای (گلوله برفی) انتخاب شده‌­اند. نتایج به‌دست آمده حاکی از آن است که استفاده مؤثر از دیپلماسی دفاعی در اجرای سیاست‌­های دفاعی آثار و پیامدهای مثبتی را در سطح ملی و بین‌­المللی برای نظام ج.ا.ایران به همراه دارد. افزون بر آن، نقش مؤثری در شکل دادن به داده‌های سیاست دفاعی، اثربخشی به تصمیم‌­گیری‌­های آینده سیاست‌گذاران و تسهیل در دستیابی به هدف­‌های دفاعی و نظامی، ایفا می‌کند.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. الوانی، سیدمهدی، (1380)، تصمیم‌­گیری و تعیین خط­‌مشی دولتی، تهران: انتشارات سمت.

2. افتخاری، اصغر و مهدی ذوالفقاری، (1393)، الگوی مدرن عملیات روانی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال بیست‌ویکم، شماره 78.

3. ایزدی، بیژن، (1386)، درآمدی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم: انتشارات بوستان ولایت.

4. پوستین­‌چی، زهره، ابراهیم متقی، طیبه مآبی و مهدی فقیه،‌ (1391)، نشانه‌­ها و کارکردهای دیپلماسی دفاعی پویا، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال دهم، شماره 40.

5. پیرمحمدی، سعید، (1395)، شاخص‌­های قدرت نرم دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، مجله سیاست دفاعی، شماره 95.

6. تهامی، سیدمجتبی، (1390)، امنیت ملی، داکترین سیاست‌­های دفاعی و امنیتی، جلد اول و دوم، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش.

7. حافظ‌­نیا، محمدرضا،‌ (1386)، مقدمه‌­ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران: انتشارات سمت.

8. حسنلو، خسرو، (1388)، مروری بر مفاهیم جنگ، تهران: انتشارات علوم و فناوری دفاعی.

9. حسینی­‌ جیردهی، حسین، (1387)، سیاست دفاعی: چارچوبی برای تحلیل، مجله سیاست دفاعی، شماره 1.

10. خدادحسینی، سیدحمید و شهریار عزیزی، (1394)، مدیریت و برنامه‌­ریزی استراتژیک (رویکردی جامع)، تهران: انتشارات صفار.

11. دانایی‌­فرد، حسن و سیدمجتبی امامی، (1386)، استراتژی­‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌­پردازی داده­‌بنیاد، فصلنامه اندیشه مدیریت، شماره 2.

12. روحی، نبی­‌اله، (1385)، جنگ مردمی و دکترین دفاعی چین، فصلنامه مطالعات بسیج، سال نهم، شماره 30.

13. زهدی، یعقوب و محمود عسگری، (1387)، شاخص­‌های ارزیابی سیاست دفاعی، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال ششم، شماره 23.

14. ساعد، نادر، (1389)، دیپلماسی دفاعی: تأملی شناختی و کاوش در مبادی، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 31.

15. ساعد، نادر و قاسم علیدوستی، (1390)، دیپلماسی دفاعی تطبیقی و ترسیم سازواره الگوی مدیریت آن در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 34.

16. عبدی، بهنام و علیرضا نادری، (1397)، ملاحظات سیاستی استقرار فرهنگ دفاعی آینده‌­نگر در راستای الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت بر اساس تدابیر مقام معظم فرماندهی کل قوا(مدظله‌العالی)، فصلنامه آینده‌پژوهی، سال دوم، شماره 6.

17. غرایاق­‌زندی، داود، (1390)، درآمدی بر سیاستگذاری امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

18. فرشجی، علیرضا و مرتضی اسمعیلی، (1392)، دیپلماسی دفاعی در پرتو رویکرد چین به مسأله امنیت، مجله سیاست دفاعی، سال بیست­‌ویکم، شماره 83.

19. قاسمی، فرهاد و الهام نگهدار، (1392)، چرخه راهبردی و الزامات سیستم دفاعی جمهوری اسلامی ایران، مجله سیاست دفاعی، شماره 85 .

20. کاظمی، علی‌اصغر، (1393)، روابط بین‌­الملل در تئوری و عمل، تهران: نشر قومس.

21. متقی، ابراهیم، (1385)، برآیندهای تحول در ساختار کارکرد دیپلماسی دفاعی آمریکا، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 14.

22. محمدی فاتح، اصغر، (1394)، طراحی مدلی برای ارتقاء ظرفیت سیاستگذاری در ایران، دانشگاه تربیت مدرس: دانشکده مدیریت و اقتصاد.

23. میرزایی، خلیل، (1390)، شیوه علمی مقاله نویسی، تهران: انتشارات جامعه‌­شناسانه، چاپ دوم.

24. مینایی، حسین، ابراهیم حاجیانی، حسین دهقان و فروزنده جعفرزاده­‌پور، (1396)، ارزیابی راهبرد دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران در وضعیت موجود، فصلنامه راهبرد، سال بیست­‌و­ششم، شماره 83.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Brodie, Bernard (1949), Strategy as a Science, World Politics, Vol. 1.
  2. Cottey, Andrew and Anthony Forster (2004), Reshaping Defence Diplomacy: New Roles for Military Cooperation and Assistance, Oxford, Oxford University Press, Adelphi Papers, Vol. 44, No. 365.
  3. Creswell, J.W. (2004), Research design: Qualitative and quantitative approaches. California: SAGE publications.
  4. Elliot, Jeffrey M. and Robert Reginald (1989), The Arms Control, Disarmament, and Military Security Dictionary, Oxford, Clio Press Ltd.
  5. Lider, Patrick, (1983), Military Theory: Concept, Structure and Problem, Alder shot, Gower Pub Company.
  6. Mulloy, Garren (2007), Japan’s Defense Diplomacy and Cold Peace in Asia, Asia Journal of Global Studies, 1.
  7. Shea, T. C. (2005), Transforming Military Diplomacy, George C Marshall Center APO AE 09053 European Center for Security Studeis.
  8. Strauss, Anselm L., & Corbin, Juliet (1998), Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, 2nd Ed., Sage.
  9. Yarger, harry, (2006), strategic theory for  the 21 century. Carlisle, PA : Strategic Studies Institute, U.S. Army War College.