عملکرد آمریکا در نظامی و تسلیحاتی‌کردن فضا و راهبرد دفاعی ج.ا.ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و مدیر گروه دیپلماسی دفاعی دانشگاه صنعتی مالک اشتر

2 کارشناس ارشد روابط بین‌الملل گرایش دیپلماسی کنترل تسلیحات

چکیده

فضا به‌عنوان محیط چهارم قدرت، زمینه‌ساز کنش امنیتی بازیگران فضایی گردیده است. تحرکات امنیتی فضا بیشتر در چارچوب نظامی و تسلیحاتی‌شدن فضا بروز یافته که در این میان آمریکا به عنوان مهم­‌ترین بازیگر، بیشترین تأثیر را در این قالب داشته است. این مهم بر تحرکات امنیتی دیگر بازیگران فضایی از جمله ج.ا.ایران تأثیرهای غیرقابل انکاری دارد. این نوشتار در پی پاسخگویی به چگونگی رویکرد امنیتی ایالات متحده به فضا و راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران است. برای پاسخ به این سؤال افزون بر روش کتابخانه­‌ای از مصاحبه عمیق با 28 نفر از اساتید دانشگاه، کارشناسان و خبرگان این حوزه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی بهره گرفته شده است. در این راستا یافته­‌هایی از قبیل تغییر راهبرد فضایی از درون‌مرزی به برون‌مرزی، دفاع منفعلانه به دفاع پیشگیرانه، بهره­‌گیری بهینه از همکاری امنیتی، تنش‌زدایی، بهره‌گیری از ماهواره­‌های خارجی، افزایش تعداد ماهواره‌­ها در مدارهای گوناگون و به‌کارگیری ماهواره­‌های مقاوم در برابر تهاجم، تسریع در روند اقتدار موشکی و ایجاد دفاع چندلایه در راهبرد دفاعی کشورمان، حاصل گردید.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. حسین‌آبادی علی، جدی، علیرضا (1390)، مسلح‌سازی فضا: بررسی سیر ارتقای سطح کاربری نظامی از فضا، تهران، انتشارات هوا و فضا.

2. گلرو، علی‌اکبر و دیگران (1389)، خصوصی‌سازی فعالیت­‌های فضایی: مطالعة تطبیقی در حقوق بین­الملل فضایی و قوانین ملی کشور­ها، تهران، انتشارات پژوهشگاه هوا و فضا.

3. مالمیریان، حمید (1387)، انواع ماهواره‌­های موجود در فضا و نحوه بهره‌‌برداری از آنها، پروژه تکنولوژی فضایی و نقش آن در امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، جلد اول، تهران، انتشارات پژوهشگاه هوا و فضا.

4. مشیرزاده، حمیرا (1391)، تحول در نظریه‌­های بین‌المللی، تهران، انتشارات سمت.

5. نذیری‌اصل، محسن (1375)، جلوگیری از مسابقات تسلیحاتی در فضای ماوراء جو، تهران، وزارت امور خارجه، معاونت آموزش و پژوهش.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Air Force Space Command (29 December 2013), Strategic Master Plan FY04 and beyond, Available at: www.fas.org/spp/guide/usa/StrategicMasterPlan04.pdf.
  2. Institute of Air and Space Law, Acuity of Law, McGill University Montreal (February 2005), Background Paper: Peaceful and Military Uses of Outer Space: Law and Policy, Institute of Air and Space Law, Acuity of Law, McGill University Montreal, Canada.
  3. China and the Committee of Peaceful Uses of Outer Space of the United Nations (Copuos), The Department of Arms Control, Available at: http://www.fmprc.gov.cn/eng/wjb/zzjg/tyfls/tyfl/2626/2627/t15471.htm. Last loading Agust 3, 2011.
  4. Estaboork , Sarah(30-31 March 2006), Space Security 2006, Building the Architecture for Sustainable Space Security, UNIDIR-Geneva, Switzerland, Conference Report.
  5. Fernandez, Adolfo J (2004, September 23), Military Role in Space Control: A Primer, CRS Report for Congress, Congressional Research Service, The Library of Congress.
  6. General Assembly Adopts 49 Disarmament, International Security Texts on Recommendation of Its First Committee (12 March 2012), Available at: www.un.org/news/press/docs/2000/20.ga9829.doc.html.
  7. Hall, R. Cargill (2006), Military space and National Policy: Record and Interpretation, The Marshall institute, Science for Better Public Policy.
  8. Skons, Elisabeth (2011), US Military Expenditure, Sipri Yearbook 2013, Armaments, Disarmament and International Security, Stockholm, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).
  9. Soreal, M (2008), Results and Status from the HARP and MIPP Hadron Production Experiments, IFIC, CSIC and Universidad de Valencia, Spain.
  10. Taylor, A and France, M (1991), Peaceful and Non-Peaceful Uses of Space, Problem of Definition for an Arms Race, UNIDIR.
  11. The Birth of NASA: November 3, 1957–October 1, 1958, (Last modify, 18 November 2013) available at: http://history.nasa.gov/monograph10/nasabrth.html.
  12. UN General Assembly, Report Of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space, (1-10 June 2011) 54 Session A/66/20, Available at: http://www.oosa.univienna.org/pdf/gadocs/A-66-20E.pdf.
  13. www.espi.or.at/home /index.php? F activities: Space –Breakfast & Normal. Viewed at: 19 June 2012.