ارائه الگویی برای ارزیابی و تحلیل قدرت نظامی کشورها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی و تحلیل‌گر مسائل راهبردی

2 استادیار دانشگاه امام علی (ع)

3 دکترای امنیت ملی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

چکیده

تحقیق­‌های موجود در زمینه ارزیابی و رتبه‌بندی کشورها از نظر قدرت نظامی دارای اشکال­‌ها و ضعف‌های فراوانی است که از آن جمله می‌توان به استفاده از شاخص‌ها و وزن­‌های سفارشی و بهره‌‌گیری از الگوریتمی ساده برای رتبه‌بندی (مانند میانگین‌گیری) اشاره نمود که درنتیجه از اعتبار، مطلوب­‌بودن و جامع­‌بودن مناسبی برای کشور برخوردار نخواهد بود. علاوه براین، سنجش و ارزیابی قدرت نظامی کشورها نیازمند درنظرگرفتن معیارهای متعدد و متنوع کمی و کیفی است که در نتیجه بهره­‌گیری از روش‌­ها و الگو‌های نوین تصمیم‌‌گیری با رویکرد ترکیبی را انکارناپذیر جلوه می‌دهد. بنابراین، تحقیق حاضر با هدف ارائه الگو و چهارچوبی علمی برای سنجش و ارزیابی قدرت نظامی کشورها با کمک شاخص‌ها و وزن­‌های بومی‌شده انجام پذیرفته تا ضمن شناخت جایگاه فعلی کشورهای مختلف، امکان مقایسه و تحلیل نقاط ضعف و قوت آن‌ها به­‌منظور بهره‌‌گیری در تهدیدها و جنگ‌های احتمالی آینده فراهم شود. برای این منظور، در گام اول با بررسی پیشینه تحقیق، 30 معیار مؤثر شناسایی و پس از انجام سه مرحله فرایند دلفی 12 معیار اثرگذار انتخاب گردیدند. سپس با کمک روش نمونه‌گیری هدفمند و نظرسنجی از 42 نفر از فرماندهان و مدیران ارشد سازمانی و بهره‌گیری از فن (تکنیک) تحلیل سلسله‌­مراتبی، وزن‌های معیارها استخراج گردید. در ادامه و برای تشریح کامل الگوی پیشنهادی، 18 کشور دارای مرز آبی و خاکی با ج.ا.ایران به همراه آمریکا و رژیم صهیونیستی به­‌عنوان گزینه‌های تحقیق انتخاب و با کمک فن پرامیتی ارزیابی و رتبه‌بندی گردیدند. در انتها نیز با کمک قابلیت‌ها و ابزارهای تحلیلی و گرافیکی، وضعیت کشورها را در قیاس با سایر گزینه‌ها و به­‌تفکیک معیارهای مختلف بررسی نموده و پیشنهادهای کاربردی برای افزایش قدرت تحلیل و بهبود توان نظامی ج.ا.ایران ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. آراسته، حمیدرضا و رضا حسین‌پور، (1388) ، تعیین شاخص‌های ارزیابی عملکرد مراکز پژوهشی دفاعی، پژوهش­‌های مدیریت منابع انسانی، دوره 1، شماره 4.

2. امرایی، منظر، محمد احمدزاده و رسول میرزاخانی، (1394)، نظم سیستمی نوین و استراتژی‌های دفاعی- نظامی ج.ا.ایران در خاورمیانه، فصلنامه علوم و فنون نظامی، سال یازدهم، شماره 31.

3. امیری، مقصود و فرهاد هادی‌نژاد، (1395)، ارزیابی و تحلیل شاخص‌های بهره‌‌وری در صنایع تولیدی با استفاده از تکنیک پرامیتی، فصلنامه مدیریت بهره‌وری، شماره 35.

4. حنفی، علی، جواد خوشحال دستجردی، بهلول علیجانی و سیروس فخری، (1393)، ارزیابی و پهنه‌بندی وضعیت اقلیم دفاعی نیمه غربی کشور با استفاده از شاخص اقلیم دفاعی(DCI)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 2،  شماره 6.

5. دانش‌آشتیانی، محمدباقر و علی رستمی، (1395)، تحلیلی بر دکترین نظامی- دفاعی مقام معظم فرماندهی کل قوا در محیط ملی و بین‌المللی، فصلنامه علوم و فنون نظامی، سال دوازدهم، شماره 36.

6. دیری، مهدی، مهرداد کرمی، سلمان انصاری‌زاده و طهمورث حیدری موصلو، (1392)، شاخص‌های امنیت‌‌ساز پدافند غیرعامل در آمایش سرزمین، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال یازدهم، شماره 41.

7. زرقانی، هادی، (1387)، تحلیل و ارزیابی متغیرها و شاخص‌های قدرت نظامی، فصلنامه راهبرد دفاعی، دوره 6، شماره 23.

8. زرقانی، هادی، (1392)، سنجش و رتبه‌بندی قدرت ملی کشورها در جهان اسلام، دوفصلنامه جامعه‌‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 1، شماره 2، پاییز و زمستان.

9. زهدی، یعقوب و محمود عسگری، (1387)، شاخص‌های ارزیابی سیاست دفاعی، فصلنامه راهبرد دفاعی، دوره 6، شماره 23.

10. ساوه­‌درودی، مصطفی، مهدی اسمعیلی و دانیال حیدری، (1395)، الگوی تهدیدشناسی از منظر مقام معظم رهبری، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال چهاردهم، شماره 54.

11. شکوهی، حسین و علیرضا شیخ، (1395)، تدوین الگوی تشکیل فرماندهی مشترک منطقه­‌ای آجا مبتنی بر تهدیدات آینده، آینده‌‌پژوهی دفاعی، سال اول، شماره 3.

12. مجردی، سعید، غفار حاجی سالم و جمشید اسحاقی، (1392)، تحلیل میزان و ترکیب اعتبارات بخش دفاع بر مبنای شاخص جهانی نظامی‌‌گری و شاخص نیاز دفاعی، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال یازدهم، شماره 41.

13. محمودزاده، ابراهیم، حسن قاضی و محمد مهدی قوچانی، (1395)، نقش و جایگاه توسعه فناوری در بعد نظامی قدرت ملی، فصلنامه مطالعات دفاعی راهبردی، سال پانزدهم، شماره 67.

14. مرادیان، محسن (1387)، شاخص‌های اصلی قدرت نظامی کشورها، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال ششم، شماره 23.

15. مرادیان، محسن، هادی جمشیدیان و رضا کرمی، (1390)، شاخص‌های امنیت خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال نهم، شماره 33.

16. مهدی­‌نژاد نوری، محمد و محمدرضا فیاض مجتهدی، (1390)، عوامل مدیریت راهبردی در دستیابی به سامانه‌های دفاعی، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، شماره 43.

17. میرزاامینی، محمدرضا، (1387)، الگوی نوین ارزیابی قدرت دفاعی، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال ششم، شماره 23.

18. هادی‌نژاد، فرهاد، علی رمزی و مصطفی خواجه، (1396)، ارزیابی و مقایسه الگوریتم‌‌های فراابتکاری چندهدفه برای حل مسئله بهینه‌سازی طراحی محصولات (موردمطالعه: طراحی بهینه تجهیزات نظامی)، فصلنامه مدیریت نظامی، سال هفدهم، شماره 4.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Abdos, M, Mozayani, N. (2005), Fuzzy decision making based on relationship analysis between criteria, north American fuzzy information processing society Annual conf, IEEE, PP.
  2. Alipoor, A.,Hadinejad, F, (2011), Multi Criteria Decision Making for Optimal Sensor Selection, Proc of CSIT, Vol.5, IACSIT Press, Singapore.
  3. Behzadian , M, Kazemzadeh ,R.B, Albadvi, A., Aghdasi ,M, (2010), PROMETHEE: A comprehensive literature review on methodologies and applications, European Journal of operational research, Vol.200, No.1.
  4. Boswell, C and Cannon, Sh, (2012), Introduction to nursing research, 3rd ed. Burlington, MA: Jones & Bartlett Publishers.
  5. Brans, J.P., Mareschal , B., Vincke, P.H, (1986), How to select and how to rankprojects: The PROMETHEE method, European Journal of Operational Research, Vol.24.
  6. Brans, J.P., Mareschal, B. (1994), The promcalc-gaia decision support system for multicriteria decision aid, Decision Support Systems, Vol.12.
  7. Chou, T., Lin, W., Lin, c., Chou, W., Haung , p. (2004 ), Application of the PROMETHEE technique to determine depression outlet location and flow direction in DEM, Journal of Hydrology ,Vol. 287.
  8. De Leeneer, I., Pastijn, H, (2002), Selecting land mine detection strategies by means of outranking MCDM techniques, European journal of Operational Research, Vol.139.
  9. Dias, L.C., Costa, J.P., Climaco, J.N. (1998), A parallel implementation of the PROMETHEE method, European journal of operational research, Vol.104.
  10. Errtugrul Karsak. E., Dursun, M, (2015), An integrated fuzzy MCDM approach for supplier evaluation and selection, Journal of Computers and Industrial Engineering, Vol. 82.
  11. Hwang, C.L., Yoon, K. (1981), Multiple Attribute Decision Making, springer-Verlag; U.S.A.
  12. Macharis, C., Sprinael, J., Bruker , K.D., Verbeke , A, (2004), PROMETHEE and AHP: the design of operational synergies in Multicerteria analysis.strengthening promethee with ideas of ahp, European Journal of Operational Research.
  13. Malczewski, J, (1999), GIS and Multi criteria Decision Analysis.
  14. Marinoni, O, (2005), A stochastic spatial decision support system based on PROMETHEE, international journal of geographical information science,Vol.19, No.1.
  15. Onwuegbuzie, A. J and Collins, K. M. T (2007), A typology of mixed methods sampling designs in social science research, Qualitative Report, 12(2).
  16. Pohekar , S.D., Ramachandran , M, (2004), Application of multi-criteria decision making to sustainable energy planning-A review, Renewable and Sustainable Energy, Reviews, 8.17.
  17. Raju , K.S., Pillai , C.R.S, (1999), Multi criterion Decision Making in river basin planning and development, European Journal of operation research, Vol.199.
  18. Saaty, T.L, (1980), The Analytical Hierarchy Process, Mc Graw Hill, NewYork.
  19. Shalabi, (2006), GIS based Multicriteria Approaches to Housing Site suitability assessment, XXIII FIG Congres, Munich, Germany, October.
  20.  Shemmeri, T., Al-Kloub, B.P.A, (1997), Model choice in multi criteria decision aid, European Journal of Operational Research, Vol. 97, No.3.
  21. Shih , H.Sh. & Shyur, H,J. & Lee, E.S, (2007), An Extension of TOPSIS for Group Decision Making, Mathematical and Computer Modelling,Vol. 45.
  22. Wang, w.c., Wang, h.h., Lai  y.t ., Li , j.c.c, (2006), Unti-price-based Model for evaluation competitive bids, international journal of project management, Vol.24.
  23. Zak, J,  (2002), The Comparison of Multi Objective Ranking Methods Applied to solve The Mass Transit Systems Decision Problems, Advanced OR and AI Methods in Transportation, Poznan University of Technology.
  24. Zhou, P., B.W, A., K.L, poh, (2006), Decision Analysis in Energy and Environmental Modeling, National university in Singapore.