شناسایی شایستگی‌های عمومی مؤثر بر ارتقای ‌ظرفیت جذب ‌دانش فناورانه در صنایع پیشرفته دفاعی ج.ا.ایران؛ مطالعه موردی: صنعت فضایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 استادیار دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری علم و فناوری دانشگاه تهران

چکیده

از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی سازمان‌ها و بنگاه‌ها، بهره‌گیری حداکثری و به‌موقع از فرصت‌های دانشی و فناورانه برون‌سازمانی است که این مهم نیازمند ظرفیت‌هایی است که در ادبیات علمی به آن «ظرفیت جذب» اطلاق می­‌شود. در سازمان‌های دفاعی ج.ا.ایران به علت تقابل با تهدیدهای متنوع، متعدد و نوین، نوآوری محصول و فناوری با بهره‌گیری از ظرفیت‌های برون‌سازمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این نوشتار، در پاسخ به این پرسش است که شایستگی‌های عمومی مؤثر بر ارتقای ‌ظرفیت جذب ‌دانش و فناوری در صنایع دفاعی ج.ا.ایران مؤثر چیست؟ و نیز تلاشی نظام‌‌یافته برای بررسی کلیات مفهوم «ظرفیت جذب» و شناسایی شایستگی‌های عمومی مؤثر بر ارتقای آن در صنایع دفاعی کشور است. برای انجام پژوهش از روش دلفی فازی ایشیکاوا و جامعه آماری 60 نفره در مراحل مختلف آن به‌عنوان خبرگان صنایع دفاعی و دانشگاهی استفاده شده است. در انتهای پژوهش 82 شایستگی عمومی مؤثر شناسایی شد.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی
1. ارسطو (1385)، اخلاق نیکوماخوس، ترجمه محمدحسن لطفی، چاپ دوم، تهران، انتشارات طرح نو.
2. آگوستین (1391)، شهر خدا، ترجمه حسین توفیقی، تهران، انتشارات دانشگاه ادیان.
3. افلاطون (1361)، جمهوری، ترجمه فؤاد روحانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
4. انجمن علمی فناوری ایران (1393)، گزارش دوره سوم جایزه ملی ارزیابی فناوری و نوآوری ایران، تهران، انتشارات انجمن علمی فناوری ایران، تهران.
5. طبائیان، سیدکمال (1390)، طراحی الگو نوآوری در صنعت هوایی ایران مبتنی بر رویکرد نوآوری باز، رساله دکتری رشته مدیریت تکنولوژی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده مدیریت و حسابداری.
6. شلینگ، ملیسا (1386)، مدیریت راهبردی نوآوری تکنولوژی، ترجمه محمد اعرابی و محمد تقی‌زاده، تهران، انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
7. منطقی، منوچهر (1381)، ارائه الگویی برای ارزیابی نوآوری در صنایع دفاعی، تهران، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
8. نظری‌زاده، فرهاد (1382)، ارائه الگویی برای ارزیابی عملکرد نوآوری و به‌کارگیری آن در یک صنعت دفاعی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، تهران، دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
9. نظری‌زاده، فرهاد (1390)، شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت نوآوری در صنایع دفاعی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، تهران، دانشگاه تهران، دانشکده کارآفرینی.
10. هایدگر، مارتین (۱۳۹۰)، فرهنگ و تکنولوژی (مجموعه مقالات)، ترجمه شاپور اعتماد، تهران، ناشر طبع و نشر.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Atuahene-Gima, K (1992), Inward technology Licensing as an alternative to Internal R&D in New Product Development: a Conceptual Framework, Journal of Product Innovation Management, Vol. 9, No 2.
  2. Becker, W, Peters, J (2000), Technological Opportunities, Absorptive Capacity and Innovation (CRIC), Manchester Publisher, UK.
  3. Chen, M, & Wang, S (2010), “The Critical Factors of Success for Information Service Industry in Developing International Market: Using Analytic Hierarchy Process (AHP) Approach”, Expert Systems with Applications, 37.
  4. Cohen, W and Levinthal D (1990), “Absorptive Capacity: A New Perspective on Learning and Innovation”, Administrative Science Quarterly, Vol. 35, Issue 1.
  5. Cohen, W and Levinthal, D (1989), “Innovation and Learning: The two Faces of R&D”, The Economic Journal, Vol. 99.
  6. Flatten, T, Engelen, A, Zahra, S, Brettel, M (2011), “A Measure of Absorptive Capacity: Scale Development and Validation”, Eur. Management Journal, 29.
  7. Foss, N, Lyles, M (2010), Absorbing the Concept of Absorptive Capacity: How to Realize Its Potential in the Organization Field, Organization Science, 21.
  8. Heidegger, Martin (1962), The Question Concerning Technology and Other Essays, New York, Harper & Row.
  9. Hsu, T & Yang, T. (2000), “Application of Fuzzy Analytic Hierarchy Process in the Selection of Advertising Media”, Journal of Management and Systems, 7 (1).
  10. Koza, Mitchell P., and Arie Y. Lewin (1998), “The Co-evolution of Strategic Alliances”, Organization science, Vol. 9, No. 3.
  11. Kumar, R. Nti, K.O (1998), “Differential Learning and Interaction in Alliance Dynamics: a Process and Outcome Discrepancy Model”, Organization Science, Vol. 9, No. 3.
  12. Kuo, Y & Chen, P (2008), “Constructing Performance Appraisal Indicators for Mobility of the Service Industries Using Fuzzy Delphi Method”, Journal of Expert Systems with Applications, Vol. 35.
  13. Lall, S. (1992), “Technological Capabilities and Industrialization”, World Development, Vol. 20, No 2.
  14. Lane, Peter, Micheal, Lubatkin (1998), “Relative Absorptive Capacity and Interorganizational Learning”, Strategic Management Journal, Vol. 19, No. 5.
  15. LIN, Chinho, Bertram, Tanet Shofang, Chang (2002), “The Critical Factors for Technology Absorptive Capacity”, Industrial Management + Data Systems, Vol. 102, No. 5/6.
  16. Mikhailov, L (2003), “Deriving Priorities from Fuzzy Pairwise Comparison Judgements”, Fuzzy Sets and Systems, Vol. 134.
  17. Nieto, M, & Quevedo, P (2005), “Absorptive capacity, technological opportunity, knowledge spillovers, and innovative effort”, Technovation, 25 (10).
  18. Okoli, Chitu, Pawlowski, Suzanne, D (2004), “The Delphi Method as a Research Tool: An Example, Design Considerations and Applications”, Information & Management, Vol. 42, Issue 1.
  19. Salvato, C., Sciascia, S., & Alberti, F. G. (2009), “The Microfoundations of Corporate Entrepreneurship as an Organizational Capability”, The International Journal of Entrepreneurship and Innovation, 10 (4).
  20. Shenkar, O, & Li, J (1999), “Knowledge Search in International Cooperative Ventures”, Organization Science, 10 (2).
  21. Stock, G.N.N.P. Greis, W. Fischer, A (2001), “Absorptive Capacityand New Product Development”, The Journal of High Technology Management Research, Vol. 12.
  22. Tang, J, Kacmar, K. M. M, & Busenitz, L (2012), “Entrepreneurial Alertness in the Pursuit of New Opportunities”, Journal of Business Venturing, 27 (1).
  23. Tidd, J, Bessant, J (2011), Managing Innovation, Integrating Technological, Market and Organizational Change, London, John Wiley & Sons Ltd.
  24. Vermaas, P., Kroes, P., Van de Poel, I., Franssen, M., & Houkes, W. (2011), A Philosophy of Technology: from Technical Artefacts to Sociotechnical Systems, Synthesis Lectures on Engineers, Technology and Society, 6 (1).
  25. Veugelers, R (1997), “Internal R&D Expenditures and External Technology sourcing”, Research Policy, No. 26.
  26. Wikipedia (2013), The Free Encyclopedia: “Absorptive Capacity”, On-line: www.wikipedia.org (20 02 2013).