بررسی ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی سواحل مکران و نقش آن در امنیت پایدار منطقه جنوب شرق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشیار ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

3 دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی

4 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

منطقه جنوب شرق ایران دارای سواحل طولانی مناسب به‌ویژه در چابهار و کنارک بوده و موقعیت سرآغازی دارد. از دیگر دلایل اهمیت جغرافیایی این منطقه می‌توان به نقش ارتباطی در اتصال به مسیر راهبردی شمال ـ جنوب، داشتن ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی و تنها بندر اقیانوسی ایران اشاره نمود؛ بنابراین، یکی از نقاط کلیدی در طول سواحل مکران در دریای عمان است. پرسش مقاله این است که آیا ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی سواحل مکران می‌تواند ج.ا.ایران را در مسیر امنیت پایدار قرار دهد. هدف از انجام این پژوهش، تبیین ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی منطقه سواحل جنوب شرقی کشور و همچنین دلیل عقب‌ماندگی این منطقه با توجه به ظرفیت‌های این منطقه است و در نهایت، راهکارهای برون‌رفت از این تنگنا و نیل به توسعه پایدار ارائه خواهد شد. در این پژوهش از روش سوات (SWOT) استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از این است که به‌کارگیری ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی سواحل مکران کلید توسعه امنیت پایدار در منطقه و در نهایت، کشور خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی
1. اخباری، محمد و نامی، محمدحسن (1388)، جغرافیای مرز با تأکید بر مرزهای ایران، تهران، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
2. ازغندی، سیدعلیرضا (1374)، مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، تهران، سمت.
3. اطاعت، جواد، مهدیان، حسین، مرادی‌‌نیا، سجاد (1391)، تحلیل قابلیت‌های ژئواکونومیک و ژئواستراتژیک انرژی در تأمین امنیت ملی ایران، فصلنامه جغرافیا، شماره 10.
4. حافظ‌نیا، محمدرضا و رومینا، ابراهیم (1384)، تحلیل ظرفیت‌های ژئوپلیتیک سواحل جنوب شرق ایران در راستای منافع ملی (فضای مورد غفلت)، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 6.
5. حاجیانی، ابراهیم (1380)، مسئله وحدت ملی و الگوی سیاست قومی در ایران، گاهنامه انجمن جامعه‌شناسی، شماره 3.
6. رحیم‌پور، علی (1384)، نقش مناطق ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، تهران، نشر سمت.
7. عزتی، عزت‌الله (1390)، جغرافیای استراتژیک ایران، جلد سوم، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
8. عزتی، عزت‌الله (1388)، ژئوپلیتیک در قرن بیست‌ویکم، تهران، نشر سمت.
9. عزتی، عزت‌الله، گل‌افروز،  محمد (1392)، راهبرد قدرت هوشمند ایران و نقش ژئوپلیتیک انرژی (نفت و گاز) در پیشبرد آن، فصلنامه چشم‌انداز جغرافیایی، شماره 24.
10. علیپور، عباس (1390)، «سنجش عوامل واگرایی ژئوپلیتیکی بین ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و راهبردهای مقابله»، مجله سیاست دفاعی، شماره 77.
11. فرجی‌راد، عبدالرضا (1393)، تحولات ژئوپلیتیکی همگرایی اتحادیة چهار دریا با تأکید بر امنیت منطقه، نمای راهبردی (نشریة مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی)، شمارة 4.
12. کاویانی‌راد، مراد (1389)، ناحیه‌گرایی در ایران از منظر جغرافیای سیاسی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Cordesman, Anthony H. (1997), The Lessons of Modern War, New York, Westview Press.