بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شناسایی جهت‎گیری آینده آن: شکل‎گیری فضای شناخت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 رئیس مرکز آینده‌پژوهی مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی

2 پژوهشگر گروه آینده‌اندیشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

3 کارشناس سایبر دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

چکیده

امروزه شاهد روند گسترش بی‏‌سابقه و شتابان فضای سایبر و فضای ارتباطات و اطلاعات هستیم؛ بررسی این روند از آن جهت اهمیت دارد که جوامع بشری و زندگی انسانها را به‌­شکلی فزاینده تحت تأثیر شدید خود (مثبت یا منفی) قرار داده و در صورت عدم‌توجه به تغییر و تحولاتی که در آن رخ میدهد، ما را غافلگیر خواهد کرد. این تحقیق به­‌دنبال بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شکل‎‌گیری فضای جدیدی به­‌نام فضای شناخت به روش اکتشافی و تحلیل مضمون نظریههای متفکران غربی و همچنین اسناد و گزارش­‌های دفاعی و غیردفاعی آمریکا بوده است. برای این منظور، نتایج حاصل از مطالعات کتابخانهای در قالب یک پرسشنامه به 50 نفر از خبرگان و صاحب‌نظران ارائه گردید. تحلیل پاسخ‏‌ها نشان داده که یک فضای جهانی خاص درحال شکل‌گیری است که مردم جهان ایده‌ها و اندیشه‌های خود را به­‌اشتراک می‌گذارند و به­‌نظر میرسد فضای سایبر که خود در حال تبدیل‌شدن به فضایی با محتواهایی از جنس اندیشه و شناخت می­‌باشد، بستری است برای ایجاد این فضای جهانی. البته در اینکه تمام مردم جهان در این فضا به یک شناخت و معرفت مشترک برسند تردید وجود دارد، اما به­‌نظر میرسد درباره این واقعیت که فضای یادشده به صحنهای برای نبرد ایدهها و روایتها تبدیل گردیده و ادراک و شناخت مردم سوژه و قلمرو اصلی جنگهای امروز و آینده خواهد بود، توافق خوبی وجود دارد. به‌بیان ساده، به‌­نظر میرسد رقابت جهانی امروز و آینده بر سر تسلط بر این فضای شناخت خواهد بود و هر گروهی که بتواند بیشترین محتوا را در آن تولید کند، بر آن مسلط خواهد شد. 

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1.بیانات مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا حضرت آیت­‌ا... خامنهای، قابل دسترس در آدرس اینترنتی:  www.khamenei.ir

2. تافلر، الوین، (1384)، موج سوم، ترجمه شهیندخت خوارزمی، تهران، نشر علم.
3. سرمد، زهره، عباس بازرگان و الهه حجازی، (1380)، روش‌­های تحقیق در علوم رفتاری. انتشارات سخن، چاپ دوم، تهران.
4. طاهراسمعیلی، سهیلا، (1392)، شکاف نسلی و تأثیر آن بر روابط اولیا مدرسه و دانش‌آموزان دختر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.
5. کاستلز، امانوئل، (1380)، عصر اطلاعات، ترجمه حسن چاووشیان، تهران، طرح نو.

6. محمدی­‌نجم، حسین، (1394)، جنگ شناختی بعد پنجم جنگ، انتشارات مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، تهران.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Arquilla, John & David Ronfeldt, (2003), The Emergence of Noopolitik: Toward An American Information Strategy, Santa Monica, CA: RAND Corporation.
  2. Arquilla, John & Ronfeldt, David, (2001), Networks and Netwars: The Future of Terror, Crime, and Militancy, Santa Monica, CA: RAND.
  3. Arquilla, John & Ronfeldt, David, (1996), The Advent of Netwar, Santa Monica, Calif.: RAND, MR-789-OSD.
  4. Arquilla, John & Ronfeldt,David, (1996), Information, Power & Grand Strategy: In Athena’s Camp, in Stuart J. D. Schwartzstein, ed, The Information Revolution and National Security: Dimensions and Directions, Washington, D.C: Center for International and Strategic Studies.
  5. Arquilla, John & Ronfeldt, David, (1998), Preparing for Information-Age Conflict, Part I: Conceptual and Organizational Dimensions, Information, Communication, and Society, Vol. 1, No. 1, Spring.
  6. Arquilla, John & Ronfeldt, David, eds, (1997), In Athena’s Camp: Preparing for Conflict in the Information Age, Santa Monica, Calif.:RAND, MR-880-OSD/RC.
  7. Arquilla, John, (1996), Between a Rock and a Hard-Drive: Export Controls on Supercomputers, The Nonproliferation Review, Vol. 3, No. 2, Winter.
  8. Arquilla, John, Ethics & Information Warfare, in Zalmay Khalilzad & John White, eds., Strategic Appraisal: The Changing Role of Information in Warfare, Santa Monica, Calif: RAND, forthcoming.
  9. Arquilla, John & Solomon M. Karmel, (Autumn 1997), Welcome to the Revolution in Chinese Military Affairs, Defense Analysis, Vol. 13, No. 3.
  10. Boulding, Elise,(1988), Building a Global Civic Culture: Education for a Interdependent World, New York: Teachers College Press, Teachers College, Columbia University.
  11. Boulding, Elise, (1993), Ethnicity and New Constitutive Orders, in Jeremy Brecher, John Brown Childs, and Jill Cutler, eds, Global Visions: Beyond the New World Order, Boston, Mass: South End Press.
  12. Command and Control, Joint Operating Concept, US Joint Forces Command, DoD 2005
  13. Keohane, Robert & Joseph Nye, (1972), Transnational Relations & World Politics, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
  14. Cobb, Jennifer, (1998), A Globe, Clothing Itself with a Brain, Wired, 3.06, June.
  15. Cobb, Jennifer, (1995), Cybergrace: The Search for God in the Digital World, New York: Crown Publishers.
  16. Dertouzos, Michael, (1997), What Will Be: How the New World of Information Will Change Our Lives, San Francisco: HarperCollins.
  17. Irregular Warfare (IW)  Joint Operating Concept, US Joint Forces Command, DoD 2007
  18. Keohane, Robert  & Joseph Nye, (1977), Power and Interdependence: World Politics in Transition, Little, Brown and Company, Boston.
  19. Keohane, Robert & Joseph Nye, ( September/October 1988), Power & Interdependence in the Information Age, Foreign Affairs, Vol. 77, No. 5.
  20. Kissinger, Henry, (1994), Diplomacy, New York: Simon & Schuster.
  21. McLuhan, Marshall, Fiore, Quentin, Agel, Jerome, (1967), The Medium Is the Massage: An Inventory of Effects, New York: Random House.
  22. Morgenthau, Hans, (1948), Politics Among Nations, New York: Alfred A.Knopf.
  23. Nye, Joseph, (Spring 1976), Independence and Interdependence, Foreign Policy, No. 22.
  24. Nye, Joseph, (1990), Bound to Lead: The Changing Nature of American Power, New York: Basic Books.
  25. Nye, Joseph & William A.Owens, (March/April 1996), America’s Information Edge, Foreign Affairs, Vol. 75, No. 2.
  26. Szafranski, Richard, (November 1994), Neo-Cortical Warfare? The Acme of Skill, MilitaryReview.
  27. Szafranski, Richard, (Spring 1995), A Theory of Information Warfare: Preparing for 2020, Airpower Journal.
  28. Willis H, (1998), The Cyber-Posture of the National Information Infrastructure, Santa Monica, Calif: RAND, MR-976-OSTP.
  29. CCJO, (2009), Capstone Concept for joint operations: version3.0, United States Joint Forces Command.
  30. IWJOC, (2007), rregular Warfare Joint Operating Concept, US Joint Forces Command.
  31. MCOJOC, (2004), Major Combat Operations: Joint Operating Concept, US Joint Forces Command.
  32. Stability Operations Joint Operating Concept, US Joint Forces Command, DoD 2004.
  33. Stein, George, (Spring 1995), Information Warfare, Airpower Journal.
  34. Strategic Communication  Joint Integrating Concept, US Joint Forces Command, DoD 2009.
  35.  Strategic Deterrence Joint Operating Concept, US Joint Forces Command, DoD 2004.
  36. Teilhard de Chardin, Pierre, (1961), The Making of a Mind: Letters of a Soldier-Priest, 1914–1919, New York: Harper and Row.
  37. Teilhard de Chardin, Pierre, (1964), The Future of Man, Translated from the French [1959] by Norman Denny, New York: Harper & Row.
  38. Teilhard de Chardin, Pierre, (1965), The Phenomenon of Man, With an Introduction by Julian Huxley, Translated from the French [1955] by Bernard Wall, New York: Harper & Row.
  39. Toffler, Alvin, . Heidi Toffler, (1993), War and Anti-War: Survival at the Dawn of the Twenty-first Century, Boston: Little, Brown and Company.
  40. Toffler, Alvin, Heidi Toffler, (1997), The New Intangibles, in John Arquilla and David Ronfeldt, eds, In Athena’s Camp: Preparing for Conflict in the Information Age, Santa Monica, Calif: RAND, MR-880-OSD/RC.